Damla Turan 
Özbekistanlı 5 yaşındaki Muhammad Nabiev, yaklaşık 5-6 aydır devam eden yutma güçlüğü, kusma ve tekrarlayan zatürre atakları nedeniyle ailesi tarafından birçok kez sağlık kuruluşlarına götürüldü. Yemek borusunun üst kısmında divertikül olarak değerlendirilen bir cepleşme görüldü, şikayetleri buna bağlandı. MR, bilgisayarlı tomografi ve röntgen dahil yapılan görüntülemelerde yabancı cisim saptanamadı. Ancak küçük çocuğun gerçek sorunu, tedavi için Türkiye’ye getirildikten sonra yapılan endoskopik değerlendirmede ortaya çıktı.
Memorial Göztepe Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Süleyman Günay ve Çocuk Cerrahisi Bölümü’nden Doç. Dr. Hakan Kocaman tarafından yapılan endoskopik incelemede, yemek borusuna gömülmüş yaklaşık 2 santimetre çapında plastik bir yabancı cisim tespit edildi. Çocukların etkinliklerinde kullanılan yuvarlak, çift taraflı yapışkan materyallerden biri olduğu düşünülen cismin, şikayetlerin başlangıç zamanı dikkate alındığında yaklaşık 5 aydır burada bulunduğu tahmin edildi. Plastik yapıdaki yabancı cismin önceki radyolojik incelemelerde görünmemiş olması, görüntülemelerin normal ya da negatif olmasının yabancı cisim olasılığını her zaman dışlamadığını gösterdi. Yemek borusuna gömülen yabancı cisim endoskopik yöntemle çıkarılırken, aynı işlem sırasında divertikül septumuna endoskopik miyotomi uygulandı. Bu anlamda çocuk hastada gömülü yabancı cismin endoskopik olarak çıkarılması ile buna bağlı gelişen divertikülün aynı seansta tedavi edilmesi, literatürde bildirilen ilk vaka olma özelliği taşıyor.
“Uzun zaman sonra ilk kez ekmek yemesi bizi çok mutlu etti”
Anne Sadirova Shaxnoza Nabievin, oğlunun yaşadığı süreci şu sözlerle anlattı: “Muhammad’in kusmaları giderek arttı. Bize Özbekistan’da divertikül olduğu söylendi ancak bunun neden kaynaklandığı bir türlü bulunamadı. Üç kez endoskopi yapıldı. Daha sonra Türkiye’de konuyu araştırırken doktorlarımızın haberlerine rastladık ve buraya gelmeye karar verdik. Memorial Göztepe Hastanesi’nde yapılan incelemelerde sorunun aslında bambaşka olduğu ortaya çıktı. Sanırım evde ya da kreşte, çocukların etkinliklerde kullandığı yuvarlak çift taraflı bantlardan birini fark etmeden yutmuştu. Bu süreçte kilo vermeye başlamış, yemek yiyemez ve çok halsiz hale gelmişti. Onu böyle görmek bizi çok üzüyordu; adeta benim de boğazımdan bir şey geçmiyordu. Hocalarımız durumu bize ayrıntılı şekilde anlattı ve operasyon gerçekleştirildi. İkinci gün çok daha iyiydi. Uzun zaman sonra ilk kez ekmek yediğini görmek bizi inanılmaz mutlu etti. Bundan sonra çok daha dikkatli olacağız; özellikle oyuncaklarını ve kullandığı küçük parçalı eşyaları daha yakından kontrol edeceğim.”
Memorial Göztepe Hastanesi Çocuk Cerrahisi Bölümü’nden Doç. Dr. Hakan Kocaman, hastanın yaşadığı sağlık sorunları ve yabancı cismin uzun süre yemek borusunda kalmasının oluşturduğu riskler hakkında bilgi verdi.
5 ayda yaklaşık yüzde 30 kilo kaybetti
“Muhammad bize yaklaşık 5 aydır devam eden yutma güçlüğü ve kusma şikayetleriyle başvurdu. Sık akciğer enfeksiyonları geçirmeye başlamıştı. Ayrıca 24 kilodan 17 kiloya düşmüş, yaklaşık yüzde 30 oranında kilo kaybetmişti. Kendi ülkesinde yapılan incelemelerde yemek borusunda divertikül olarak adlandırdığımız bir cepleşme tespit edilmiş ancak üç kez endoskopi yapılmasına rağmen bunun nedeni ortaya konulamamıştı. Yaptığımız incelemede yemek borusundaki cepleşmenin hemen yakınında yaklaşık 2 santimetre çapında, beyaz renkli ve yuvarlak plastik bir yabancı cisim gördük. Bunun çocukların etkinlik çalışmalarında kullanılan çift taraflı bir bant parçası olduğunu düşünüyoruz. Muhammad bunu yuttuğunu hatırlamıyor ancak şikayetlerinin başladığı dönem dikkate alındığında cismin yaklaşık 5 aydır yemek borusunda kaldığını tahmin ediyoruz. Uzun süre aynı bölgede kalması nedeniyle yemek borusunda enflamasyon ve darlık gelişmiş, darlığın hemen üzerinde de cepleşme oluşmuştu.”
Yemek borusunda uzun süre kalan yabancı cisim ölümcül sonuçlara yol açabilir
“Yemek borusu divertikülleri daha çok ileri yaş grubunda görülür. Bu nedenle bir çocukta böyle bir tabloyla karşılaşıldığında yabancı cisim olasılığının da mutlaka araştırılması gerekir. Yabancı cisimler yemek borusunu daraltarak veya tamamen tıkayarak yutma güçlüğüne yol açabilir. Besinlerin ilerleyememesi ve solunum yollarına kaçması tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarına neden olabilir. Uzun süre fark edilmeyen yabancı cisimler yemek borusunda ciddi hasara, delinmeye ve yemek borusu ile komşu organlar arasında fistül adı verilen anormal geçişlerin oluşmasına da yol açabilir. En ciddi komplikasyonlardan biri yemek borusu ile ana atardamar olan aort arasında fistül gelişmesidir. Bu durum ölümcül sonuçlara neden olabilir.”
Memorial Göztepe Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Süleyman Günay ise yabancı cismin tanı ve tedavi sürecinde uygulanan endoskopik yöntemin belirleyici olduğunu söyledi.
Görüntülemelerde görülmedi, endoskopi yabancı cismi ortaya çıkardı
“Hasta bize başvurduğunda yeniden endoskopik değerlendirme yapmaya karar verdik. İnceleme sırasında yemek borusunun üst kısmına gömülmüş yabancı cismi tespit edince tedavi planımız değişti. Hastayı operasyona aldık; yabancı cismi endoskopik miyotomi yöntemle çıkardık ve aynı zamanda divertiküle yönelik endoskopik miyotomi işlemini gerçekleştirdik. Bu vakanın en dikkat çekici noktalarından biri, yabancı cismin daha önce yapılan MR, bilgisayarlı tomografi ve röntgen incelemelerinde saptanamamış olmasıydı. Plastik gibi bazı yabancı cisimler radyolojik incelemelerde belirgin olarak görülmeyebilir. Bu hastada endoskopik değerlendirme gerçek nedeni ortaya çıkarmamızda belirleyici oldu. Çocukluk çağında uzun süre fark edilmeyen plastik bir yabancı cismin oluşturduğu özofagus divertikülünün, yabancı cismin çıkarılmasıyla birlikte aynı seansta endoskopik miyotomi yöntemiyle tedavi edilmesi de literatürde bildirilen ilk vakalardan biri olma özelliğini taşımaktadır.”
Okul öncesi etkinlik materyalleri de yabancı cisim riski taşıyabilir
“Yabancı cisim denildiğinde ailelerin aklına genellikle bozuk para, pil veya küçük oyuncak parçaları geliyor. Oysa bu vakada yabancı cismin, çocukların okul öncesi etkinliklerinde kullanılan madeni para büyüklüğünde yuvarlak, çift taraflı yapışkan bir materyal olduğu düşünüldü. Yapıştırıcı materyaller, silgiler ve etkinliklerde kullanılan diğer küçük parçalar da çocuklar için yabancı cisim riski taşıyabilir. Özellikle okul öncesi dönemde bu tür küçük materyaller çocuklara kontrolsüz verilmemelidir. Çocukların bunları ağızlarına götürmemeleri konusunda aileler ve eğitimciler dikkatli olmalıdır.”
Gömülü yabancı cisim endoskopik miyotomi yöntemiyle çıkarıldı
Doç. Dr. Hakan Kocaman ve Doç. Dr. Süleyman Günay, uygulanan tedavi sürecini birlikte değerlendirerek şu bilgileri verdi:
“Yabancı cisim uzun süredir aynı bölgede kaldığı için yemek borusuna gömülmüş ve ciddi bir darlık oluşturmuştu. Bu nedenle standart bir endoskopla bölgeden geçmek mümkün değildi. Çok ince çaplı endoskop sayesinde darlığın ötesine geçerek yabancı cismi görüntüleyebildik. Yabancı cismin yerini ve oluşturduğu darlığı net olarak gördükten sonra tedavi planını buna göre şekillendirdik. Endoskopik miyotomi yöntemiyle hem gömülü yabancı cismi çıkardık hem de yemek borusunda oluşan cepleşmeye aynı seansta müdahale ettik. Bu vaka hem hekimler hem de aileler ve okul öncesi eğitim kurumları açısından önemli bir farkındalık mesajı taşıyor: küçük çocuklarda yabancı cisim yalnızca oyuncak, pil veya bozuk para değildir; günlük eğitim ve etkinlik materyalleri de risk oluşturabilir. Çocuklarda sonradan gelişen yutma güçlüğü, kusma veya tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarında yabancı cisim yutma olasılığı mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
