Damla Turan 
Google, yapay zekâ sistemlerini uzayda çalıştırma hedefiyle başlattığı Project Suncatcher projesinde ilk sonuçları aldı. Şirketin 1 Ekim’de yörüngeye gönderdiği deneysel uydu, üzerindeki yapay zekâ işlemcisini çalıştırarak Dünya’dan gelen komuta yanıt verdi. Üstelik Google’ın uzaydaki yapay zekâya verdiği ilk görev, uzay hakkında bir şiir yazmak oldu.
SpaceX’in Falcon 9 roketiyle fırlattığı uydu, gelecekte uzayda kurulabilecek veri merkezleri için bir deneme ortamı görevi görüyor. Google, bu projeyle yapay zekânın ihtiyaç duyduğu işlem gücünü Dünya’nın dışına taşımayı ve uzaydaki güneş enerjisinden yararlanmayı hedefliyor.
Uzaydaki yapay zeka ilk şiirini yazdı
Google mühendisleri, yaklaşık üç hafta boyunca uydunun sistemlerini kontrol etti ve işlemcilerin çalışmasını sağlayan testleri tamamladı. Ardından Dünya’daki bir istasyondan uyduya ilk komutu gönderdi.
Uyduda çalışan Gemma 4 yapay zeka modelinden uzay hakkında kısa bir Japon şiiri olan haiku yazmasını istediler. Model, Dünya’yı, veri akışını ve yıldız ışığını anlatan üç dizelik bir şiir oluşturdu.
Uydu, Norveç’e bağlı Svalbard bölgesinin üzerinden geçerken yanıtını Dünya’ya iletti. Böylece Google, veri merkezlerinde kullanılan bir yapay zekâ işlemcisinin yörüngeden ilk yanıtını aldığını duyurdu.
Mühendisler, şiir denemesinin ardından modele farklı metinler yazdırdı. Ayrıca uydunun çalışma koşulları hakkında bilgi istedi. Sistem, bu komutlara da yanıt verdi.
Dört işlemci var ancak yalnızca biri çalışabiliyor
Projenin önündeki en önemli engellerden biri enerji tüketimi. Deneysel uydu, Google’ın TPU adını verdiği dört yapay zekâ işlemcisini taşıyor. Ancak mevcut enerji kapasitesi, aynı anda yalnızca bir işlemcinin çalışmasına izin veriyor.
TechCrunch’ın aktardığı bilgilere göre uydu, en fazla 1 kilovat elektrik üretebiliyor. İşlemcinin yüksek enerji ihtiyacı nedeniyle Google, tek bir TPU’yu yaklaşık 20 dakika boyunca çalıştırabiliyor.
Bu sınırlama, uzayda büyük yapay zekâ sistemleri kurmanın önündeki sorunları da gösteriyor. Dünya’daki veri merkezleri sürekli elektrik alabiliyor ve soğutma sistemlerinden yararlanabiliyor. Uzayda ise enerji üretimi, sıcaklık değişimleri ve haberleşme koşulları mühendislerin çözmesi gereken sorunlar arasında yer alıyor.
Sıradaki hedef iki uyduyu birbirine bağlamak
Google, ilk denemenin ardından işlemcilerin uzay koşullarına ne kadar dayanabildiğini araştıracak. Özellikle radyasyonun ve sıcaklık değişimlerinin çipler üzerindeki etkisine odaklanacak.
Uzaydaki radyasyon, işlemcilerin belleğinde sakladığı verileri değiştirebiliyor. Bu durum, yapay zekânın ürettiği sonuçlarda hatalara yol açabiliyor. Google, Dünya’da yaptığı testlerden elde ettiği sonuçları yörüngedeki gerçek koşullarla karşılaştıracak.
Şirket, bu aşamayı başarıyla tamamlarsa 2027 yılında iki yeni uyduyu uzaya göndermeyi planlıyor. Yeni uydular, daha fazla enerji üretecek ve aralarında ışık kullanarak yüksek hızlı veri bağlantısı kuracak.
Google’ın uzun vadeli hedefi ise birbirine bağlı uydular üzerinden büyük yapay zekâ işlemlerini gerçekleştirmek. Ancak ilk uydunun başarısı, uzayda tam kapasite çalışan bir veri merkezinin kurulduğu anlamına gelmiyor. Şirketin enerji, donanım dayanıklılığı, iletişim ve maliyet sorunlarını çözmesi gerekiyor.
