Akaryakıt fiyatlarında benzin ile motorin arasındaki fark dikkat çekici boyuta ulaştı. Benzinin litre fiyatına 20 ve 22 Ekim tarihlerinde uygulanan toplam 7,60 liralık indirimin ardından İstanbul Avrupa Yakası’nda benzin 76,30 liraya gerilerken motorin 96,80 lira seviyesinde kaldı. Böylece iki akaryakıt türü arasındaki litre fiyatı farkı 20,50 liraya yükseldi.
Fiyatlardaki bu gelişme, benzinli araç sahiplerinin yakıt alım maliyetini düşürürken dizel araç kullanan sürücüler aynı ölçüde bir indirimden yararlanamadı. Özellikle ticari araçlar, servisler ve yük taşımacılığında yaygın kullanılan motorinin yüksek fiyatı, taşımacılık maliyetleri üzerindeki baskının devam etmesine yol açıyor. Ancak litre fiyatları arasındaki fark, araçların kilometre başına yakıt giderlerinin de aynı oranda farklı olduğu anlamına gelmiyor.
Benzine iki indirim geldi, motorin değişmedi
Benzin fiyatına 20 Ekim’de yaklaşık 4,30 lira, 22 Ekim’de ise 3,30 lira indirim uygulandı. İki düzenleme sonucunda litre fiyatındaki toplam düşüş 7,60 liraya ulaştı. İstanbul Avrupa Yakası’nda benzinin litresi yaklaşık 83,90 liradan 76,30 liraya geriledi.
Motorinde ise aynı dönemde yeni bir fiyat indirimi gerçekleşmedi. İstanbul Avrupa Yakası’nda motorinin litresi 96,80 lira seviyesinde bulunurken benzin ile arasındaki fark 20,50 liraya çıktı. İstanbul Anadolu Yakası’nda da iki yakıt türü arasında yaklaşık 20,50 liralık fark oluştu.
23 Ekim için derlenen fiyatlara göre İstanbul Avrupa Yakası’nda benzinin litre fiyatı 76,30 lira, motorinin litre fiyatı ise 96,80 lira oldu. Ankara’da benzin yaklaşık 77,24 liradan, motorin 97,77 liradan satılırken İzmir’de benzinin litresi 77,47 liraya, motorinin litresi ise 98,02 liraya ulaştı.
Böylece Ankara’da motorin benzinden 20,53 lira, İzmir’de ise 20,55 lira daha pahalı hale geldi. Dağıtım şirketine ve istasyona göre pompa fiyatlarında küçük farklılıklar oluşabilse de Türkiye’nin üç büyük şehrinde motorin ile benzin arasındaki fark 20 liranın üzerinde bulunuyor. Benzine gelen indirimler, iki yakıt türünün fiyatlarını birbirinden daha da uzaklaştırdı.
Aynı miktardaki yakıtta 1.025 lira fark
İstanbul Avrupa Yakası’ndaki litre fiyatları üzerinden hesaplandığında 50 litre benzin alan bir sürücü yaklaşık 3.815 lira ödüyor. Aynı miktarda motorin alan sürücünün ödemesi ise 4.840 liraya ulaşıyor. Böylece eşit miktarda yakıt alımında iki ürün arasında 1.025 liralık fark ortaya çıkıyor.
Benzine gelen iki indirimin toplam etkisi de depo maliyetine yansıdı. Litre başına 7,60 liralık düşüş, 50 litrelik benzin alımında önceki fiyatlara göre 380 liralık tasarruf sağlıyor. Ancak motorin fiyatındaki değişimsizlik nedeniyle dizel araç sahipleri aynı dönemde benzer bir fiyat avantajı elde edemedi.
Fiyat farkı, daha yüksek miktarda akaryakıt tüketen araçlarda nominal olarak büyüyor. İstanbul’daki fiyatlarla 60 litre benzin 4.578 liraya, aynı miktarda motorin ise 5.808 liraya mal oluyor. Böylece 60 litrelik yakıt alımında iki ürün arasındaki fark 1.230 liraya yükseliyor.
Ancak depo dolum tutarı ile kilometre başına kullanım maliyeti birbirinden farklı. Dizel motorların yakıt tüketimi, aracın modeli, kullanım koşulları ve sürüş biçimine bağlı olarak benzinli motorlardan daha düşük olabiliyor. Bu nedenle litre fiyatındaki 20,50 liralık fark, bütün benzinli ve dizel araçlarda aynı mesafenin dizel ile mutlaka daha pahalıya mal geleceğini göstermiyor.
Motorin fiyatı taşımacılık maliyetlerini etkiliyor
Motorin fiyatının yüksek seyretmesi özellikle yük ve yolcu taşımacılığında önem taşıyor. Kamyon, otobüs, servis ve bazı hafif ticari araçlarda motorinin yaygın kullanılması, akaryakıt maliyetlerinin lojistik ve dağıtım giderlerine yansımasına neden olabiliyor. Bu giderlerdeki artışın tüketici fiyatlarına ne ölçüde aktarılacağı ise sektörlerin rekabet koşullarına ve işletmelerin maliyet yapısına bağlı bulunuyor.
Nakliye faaliyetlerinde yakıt giderleri, araçların kullanım yoğunluğuna ve taşınan yükün niteliğine göre toplam işletme maliyetinin önemli bir bölümünü oluşturabiliyor. Motorinin benzin kadar ucuzlamaması, özellikle uzun mesafeli taşımacılık yapan işletmelerin maliyet avantajı elde etmesini sınırlıyor. Bu durum, akaryakıt fiyatlarındaki düşüşün bütün sektörlere aynı ölçüde yansımadığını gösteriyor.
Benzin ile motorinin pompa fiyatları, aynı ham petrol piyasasından etkilenmesine rağmen birebir aynı yönde hareket etmek zorunda değil. Akdeniz piyasasındaki benzin ve motorin ürün fiyatları, döviz kuru, rafineri çıkış maliyetleri, vergiler ve dağıtım giderleri iki ürünün nihai fiyatında farklı sonuçlar yaratabiliyor. Motorin talebinin yüksek olduğu dönemlerde ürün piyasasındaki fiyat baskısı da benzinle arasındaki farkı artırabiliyor.
Özellikle küresel petrol fiyatlarında sert hareketlerin yaşandığı dönemlerde akaryakıt ürünleri arasındaki fiyat ilişkisi hızla değişebiliyor. Ham petrolün varil fiyatındaki gerileme her zaman benzin ve motorine aynı tutarda indirim olarak yansımıyor. Rafine ürünlerin uluslararası piyasalardaki fiyat farkları, pompadaki değişimin yönünü ve büyüklüğünü belirleyen unsurlar arasında yer alıyor.
23 Ekim için derlenen fiyatlarda benzine veya motorine yansıyan yeni bir düzenleme bulunmuyor. Son indirim 22 Ekim’de benzine uygulanırken motorin fiyatlarında aynı gün yeni bir değişiklik yapılmadı. Böylece haftanın son işlem gününde sürücülerin karşısına, benzin lehine belirgin biçimde açılmış bir fiyat farkı çıktı.
